Bu kitap, Türkiye’de vergi düzeninin değişimini üç ana eksende incelemektedir: hukuki uyuşmazlıkların dinamikleri, vergi aflarının sonuçları ve ortaya çıkan yeni vergi mimarisi. Vergi uyuşmazlıkları öncelikle vergi yargısı bağlamında değerlendirilmekte ve bu kapsamda vergi yargısına ilişkin üç çalışmaya yer verilmektedir. Çalışmaların ilkinde idari yargılama usul kurallarının vergi yargılamasında yetersiz kaldığı durumlarda medeni yargılama usul kurallarının nasıl uygulanması gerektiği üzerine bir değerlendirmeye yer verilmektedir. Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin bir diğer çalışma, Türkiye’de 1982 yılı öncesinde bazı vergi uyuşmazlıklarının çözüme kavuşturulduğu vergi itiraz ve temyiz komisyonlarını yargısal bir perspektiften değerlendiren çalışmadır. Bu bölümde bir yargı merciinde bulunması gereken birtakım teorik güvenceler/kavramlar bakımından bu mercilerin neden bir mahkeme sayılamayacağına ilişkin tartışmalara yer verilmektedir. Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin bir başka çalışmada ise diğer yargı kollarına kıyasla delil sistemi bakımından özerk bir yapıya sahip olan vergi yargısının diğer hukuk dallarında detaylı şekilde düzenlenmiş tanık beyanı sisteminin olmaması nedeniyle adil yargılama hakkını ihlal etme ihtimali doğurduğuna yönelik tartışmalara yer verilmektedir. Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin her üç çalışmanın da ortak fikri vergi yargısı alanında yapılacak reformlarda genel hukuk normlarına ilişkin çerçevenin daha geniş bir perspektifle alınması yönündedir.
Elinizdeki bu kitabın inceleme ekseninin ikincisini, vergi afları ve bunun sonuçları oluşturmaktadır. Bu konuya ilişkin iki temel tespite yer verilmektedir; sürekli olarak uygulanan vergi afları vergi gelirlerini azaltmakta, idare ile mükellef arasında yaşanan uyuşmazlıkları da arttırmakladır. Kitabın bakış açısının üçüncü eksenini oluşturan vergi sisteminin yeniden oluşumuna dair tartışmalarla ilgili ilk çalışma, ekonomik suçların vergi suçlarına etkisinin ele alındığı bölümdür. Küreselleşme ve dijitalleşme süreçleriyle birlikte çok uluslu şirketlerin artan sermaye hareketliliğinin yol açtığı ulusal vergi tabanlarındaki aşınmaya ilişkin olarak OECD’nin gündeme getirdiği Küresel Asgari Kurumlar Vergisi’ne ilişkin tartışmalar da bir diğer bölüm olarak kitapta yer almaktadır. Günlük hayatın önemli bir mesleği olan berberlik mesleğinin vergilendirilmesinde izlenen usullerin tartışıldığı bölüm, vergi yapısının oluşumunda tercih edilen düzenlemelerin ortaya çıkardığı farklılıkları ülke kıyaslamaları üzerinden sunmaktadır.
Kitabın ortak önermesi açıktır: Kalıcı bir reform, yalnızca cezai yaptırımlarla, aflarla, bir defalık verilen teşviklerle ya da dijitalleşme ile değil; adalet, şeffaflık, sisteme ve kurumlara güvenin güçlendirildiği, birey davranışlarının merkeze alındığı, vergi kültürünü geliştirildiği, mevzuat dilinin daha anlaşılabilir hale getirildiği düzenlemelerle mümkün olabilecektir. Böyle bir düzen, kamu gelirlerinin sürdürülebilirliğini artırırken mükellef hak ve yükümlülükleri arasındaki dengeyi de kurumsal meşruiyet zemininde yeniden inşa edecektir.