KONUTTA MEKÂNSAL ORGANİZASYON DEĞİŞİMİ: AFYONKARAHİSAR KOOPERATİF KONUTLARI
📝 Yayın Şekli/Publication Type
⚖️ Lisans Türü/License Type
🌐 Yayın Dili/Publication Language
🔢 ISBN
🔗 DOI
🛒 Satın Al
📄 PDF İndir
📚 Kitap Tanıtımı
Kitap Adı: Konutta Mekânsal Organizasyon Değişimi: Afyonkarahisar Kooperatif Konutları
Yazarlar: Özlem Kurtuluş, Berna Güç
Bilim Alanı: Mimarlık, Planlama ve Tasarım
Yayınevi/Şehir: Turkuaz Yayınları — Manisa
ISBN: 978-625-5519-14-6 — Basım/Ortam: 1. Basım, 2025, elektronik — 102 s., 19×24 cm.
Bu eser, Afyonkarahisar’daki kooperatif konutları üzerinden konutta mekânsal organizasyonun tarihsel dönüşümünü inceler. Cumhuriyet sonrası konut sorunu ve kooperatif modelinin yükselişini arka plan olarak kurduktan sonra, kentin gelişim seyrini haritalar ve plan kararlarıyla izler; 1970–2000 arasında inşa edilmiş 20 kooperatif konutu örnekleminde plan şemaları (oda–ıslak hacim–mutfak–balkon ilişkileri), dolaşım/koridor–çekirdek kurgusu, fonksiyonel dağılım, görsel bütünleşme ve mekânsal bağlantılılık ölçütlerini karşılaştırmalı olarak değerlendirir. Çalışma, belediye arşivlerinden temin edilen projeler ve alan gözlemleriyle desteklenmiş; Mekân Dizim (Space Syntax) yaklaşımında VGA (Visibility Graph Analysis) ve justified graph temelli okumalarla desteklenen bulgular aracılığıyla, kooperatif üretim kültürünün tipolojiye etkilerini, esneklik–çok işlevlilik, iç/dış mekân sürekliliği, gün ışığı–doğal havalandırma ve yeşil alan–otopark dengesi gibi niteliklerle birlikte tartışmıştır. Sonuçta, yerel bağlama duyarlı tasarım–politika önerileri geliştirir.
Bölümlere Kısa Bakış
Giriş: Konutun çok katmanlı doğası, Türkiye’de konut sorununun tarihsel dinamikleri ve araştırma soruları sunulur; Afyonkarahisar seçiminin gerekçesi, örneklem ve veri toplama süreci özetlenir.
1. Konutta Mekân Organizasyonu ve Bileşenleri: Konutun kavramsal çerçevesi; fiziksel (konfor, sağlık, güvenlik) ve psiko-sosyal (mahremiyet, davranış örüntüleri) gereksinimler; geleneksel Türk evinden apartman tipolojisine geçişte sofa → koridor dönüşümü ve 20. yüzyıl düzenlemelerinin (ör. 2290 sayılı yasa) plan şemalarına etkileri ele alınır.
2. Türkiye’de Konut Sorunu ve Kooperatif Modeli: 1923’ten 1980 sonrası döneme uzanan konut politikaları; kat mülkiyeti, toplu konut ve kooperatifçilik ekseninde dönüşüm; kooperatiflerin sosyal konut misyonundan geniş ölçekli üretimlere evrimi tartışılır.
3. Afyonkarahisar’ın Gelişimi: Kentsel morfolojinin tarihsel katmanları; 1933, 1951, 1973 planları ve 2019 kent sınırları; 1970’lerde başlayan yapı kooperatifçiliğinin mahalle örüntülerine etkisi görseller ve arşiv verileriyle gösterilir.
4. Alan Çalışması ve Analizler: 1970–2000 arasında üç dönemi temsil eden 20 örnek konutun planlarının VGA ve erişim grafiklerine dayalı çözümlemesi; mekân sayısı–alan büyüklüğü, sirkülasyon şemaları ve tipolojik karşılaştırmalar tablolaştırılır.
5. Bulgular ve Tartışma: Fonksiyonel dağılımın yıllara göre değişimi, sirkülasyonun biçimsel sürekliliği, görsel bütünleşme/bağlantılılık eğilimleri ve kolektif üretimin mekâna yansımaları sentezlenir; kent ve konut politikaları için çıkarımlar yapılır.
Okuyucu Kitlesi:
Mimarlık ve şehir-bölge planlama araştırmacıları; yerel yönetimler ve kooperatif yöneticileri; toplu konut geliştiricileri; konut sosyolojisi ve mekânsal analiz çalışanları; lisansüstü öğrenciler.
Anahtar Kelimeler:
Konut tipolojisi; mekânsal organizasyon; kooperatif konutları; Afyonkarahisar; Mekân Dizim/Space Syntax; VGA; sirkülasyon; fonksiyonel dağılım; görsel bütünleşme; morfoloji.
📝Book Promotion
Title: Change in Spatial Organization of Housing: Cooperative Housing in Afyonkarahisar
Authors: Özlem Kurtuluş, Berna Güç
Field: Architecture, Planning and Design
Publisher/City: Turkuaz Publishing — Manisa
ISBN: 978-625-5519-14-6 — Edition/Format: 1st ed., 2025, electronic — 102 pp., 19×24 cm.
This book traces how the spatial organization of dwellings has evolved through the lens of cooperative housing in Afyonkarahisar. After framing Türkiye’s housing question and the rise of the cooperative model, it narrates the city’s urban development and, for 20 cooperative projects (1970–2000), compares plan layouts (room–wet areas–kitchen–balcony relations), circulation/corridor and core, functional distribution, visual integration and spatial connectivity. Based on municipal archives and field observation, the study employs Space Syntax—notably Visibility Graph Analysis and justified graphs—to show how local cooperative production shaped typologies alongside flexibility, multi-functionality, indoor–outdoor continuity, daylighting/natural ventilation, and the balance of green space and parking. It closes with context-sensitive design and policy implications.
Chapter Snapshots
Introduction: Sets research questions, context and methods; explains the Afyonkarahisar focus, sampling and data sources.
1. Spatial Organization & Components of Housing: Defines housing needs; discusses privacy, the shift from the sofa of the traditional Turkish house to the modern corridor, and regulatory impacts on plans.
2. Türkiye’s Housing Problem & the Cooperative Model: Reviews policies from the republic’s early years to the post-1980 era, highlighting condominium law, mass housing and the evolution of cooperatives.
3. Afyonkarahisar’s Development: Maps morphological change with historic plans and recent boundaries; shows how housing cooperatives shaped neighbourhood patterns.
4. Fieldwork & Analyses: Presents the 20-case sample (1970s–1990s) and Space Syntax evaluations with plan-based comparisons and tabulated metrics.
5. Findings & Discussion: Synthesizes trends in functional distribution, circulation continuity, visual integration/connectivity, and the imprint of collective production on housing.
Target Readership:
Researchers in architecture and urban/regional planning; municipalities and cooperative managers; mass-housing developers; scholars of housing sociology and spatial analysis; graduate students.
Keywords:
Housing typology; spatial organization; cooperative housing; Afyonkarahisar; Space Syntax; VGA; circulation; functional distribution; visual integration; morphology.
Suggested Citation (APA):
Kurtuluş, Ö., & Güç, B. (2025). Change in spatial organization of housing: Cooperative housing in Afyonkarahisar (1st ed., ISBN 978-625-5519-14-6). Manisa: Turkuaz Publishing.
📝 Kitap İçeriği/Book Content
- İÇİNDEKİLER ŞEKİLLER LİSTESİ …………………………………………………………………………………………………………ii
- TABLOLAR LİSTESİ ………………………………………………………………………………………………………iii
- ÖNSÖZ ……………………………………………………………………………………………………………………………v
- GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………………1
- BÖLÜM1
- KONUTTA MEKÂN ORGANİZASYONU VE BİLEŞENLERİ
- 1.1. Konut Kavramı ……………………………………………………………………………………………………………3
- 1.2. Konutta Mekân Organizasyonu ve Değişimi ………………………………………………………………4
- BÖLÜM2
- TÜRKİYE’DE KONUT SORUNU VE
- KONUT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNDE KOOPERATİF MODELİ
- 2.1. Konut Sorunu: Tarihsel Arka Plan ve Ele Alınış Biçimleri …………………………………………11
- 2.2. Konut Sorununa Alternatif Bir Yaklaşım: Kooperatif Modeli ve Tarihsel Süreci ………17
- BÖLÜM3
- AFYONKARAHİSAR KENTİ’NE AİT
- GENEL BİLGİLER VE KENTİN GELİŞİMİ
- 3.1. Afyonkarahisar Kentinin Genel Özellikleri ………………………………………………………………23
- 3.2. Kentsel Gelişim Süreci ………………………………………………………………………………………………25
- 3.2. Afyonkarahisar’da Yapı Kooperatifçiliğin Başlaması ve Kente Etkisi …………………………33
- BÖLÜM4
- ALAN ÇALIŞMASI ANALİZ SONUÇLARI
- 4.1. Metodolojik Yaklaşım ………………………………………………………………………………………………40
- 4.2. İncelenen Yapılara Ait Mekânsal Analiz Bulguları ……………………………………………………42
- BÖLÜM5
- ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA
- 5.1. Konutlarda Fonksiyonel Dağılımın Değişimi ……………………………………………………………83
- 5.2. Sirkülasyon Alanlarının Biçimsel Sürekliliği ………………………………………………………………86
- 5.3. Konutlarda Görsel Bütünleşme ve Mekânsal Bağlantılılık …………………………………………89
- 5.4. Sonuç Yerine: Kollektif Üretimin Mekâna Yansıması ………………………………………………90
- REFERANSLAR ……………………………………………………………………………………………………………93